ΤΟ ΕΡΓΟ “ENPOR” ΕΝ ΣΥΝΤΟΜΙΑ

Η ενεργειακή ένδεια -ενεργειακή φτώχεια ή ευαλωτότητα- είναι καθοριστικός παράγοντας για τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και παραμένει σε υψηλά επίπεδα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, λόγω του αυξανόμενου κόστους ενέργειας και του αργού ρυθμού βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης.

Η αντιμετώπιση του συγκεκριμένου φαινομένου στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης (“Private Rented Sector”) αποτελεί μία συνεχή πρόκληση εξαιτίας της δυσκολίας:

  • εντοπισμού και αναγνώρισης των νοικοκυριών, τα οποία πλήττονται από το φαινόμενο της ενεργειακής ένδειας, και
  • υιοθέτησης μέτρων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης από τα νοικοκυριά αυτά, λόγω δομικών προβλημάτων, όπως η ελλιπής πληροφόρηση, τα αντικρουόμενα κίνητρα, κλπ.

Το έργο “ENPOR” στοχεύει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών, εντοπίζοντας περιπτώσεις νοικοκυριών, τα οποία πλήττονται από το φαινόμενο της ενεργειακής ένδειας στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης και εξερευνώντας προγράμματα βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης για την αντιμετώπιση των προκαλούμενων επιπτώσεων.

Επιπρόσθετα, το έργο “ENPOR” σκοπεύει να υποστηρίξει φορείς χάραξης πολιτικών και λήψης αποφάσεων στην κατανόηση και στο μετριασμό των επιπτώσεων της ενεργειακής ένδειας, σχεδιάζοντας και εφαρμόζοντας 10 πολιτικές σε 7 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

ΟΡΙΣΜΟΙ

Ο διεθνής οργανισμός ενέργειας (ΙΕΑ) υπολογίζει ότι περίπου 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο βιώνουν την ενεργειακή ένδεια. Δεδομένα από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Φτώχειας (EU Energy Poverty Observatory) δείχνουν ότι ο εκτιμώμενος αριθμός ενεργειακά ευάλωτων πολιτών στην ΕΕ κυμαίνεται μεταξύ 50 και 125 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ως ενεργειακή ένδεια ορίζεται ευρέως η ανικανότητα των νοικοκυριών να διατηρήσουν επαρκή επίπεδα ενεργειακών υπηρεσιών σε προσιτό κόστος.
Προκαλείται από την αλληλεπίδραση 3 παραγόντων:

χαμηλά εισοδήματα – υψηλές ενεργειακές ανάγκες (λόγω χαμηλής ενεργειακής αποδοτικότητας του κτηριακού τομέα) – υψηλές τιμές ενέργειας

Σε επίπεδο ΕΕ,  η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε την έννοια της ενεργειακής ένδειας στο τρίτο πακέτο ενέργειας το 2009, εναποθέτοντας, όμως, την τελική ευθύνη στα κράτη-μέλη.

Παρόλο που ο αριθμός των χωρών που αναγνωρίζουν την ενεργειακή ένδεια επίσημα σε επίπεδο νομοθεσίας ή πολιτικών αυξάνεται, η πλειοψηφία των κρατών-μελών της ΕΕ στερείται ενός επίσημου ορισμού, με αποτέλεσμα οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικών να δυσκολεύονται να κατανοήσουν την πολυδιάστατη έννοια του συγκεκριμένου φαινομένου.

Ένας από τους στόχους του έργου “ENPOR” είναι να διατυπώσει έναν ξεκάθαρο και αποδεκτό ορισμό της ενεργειακής ένδειας, στους ιδιωτικούς τομείς ενοικίασης της ΕΕ, ο οποίος δε θα θεωρεί το συγκεκριμένο φαινόμενο απλά ως μία συνάρτηση του εισοδήματος και της χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, αλλά θα λαμβάνει υπόψιν δομικούς παράγοντες, οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται επαρκώς στο μέχρι τώρα σχεδιασμό και χάραξη πολιτικών και λειτουργούν περιοριστικά στην αντιμετώπιση του φαινομένου.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα κράτη-μέλη της ΕΕ καλούνται να θέσουν ενδεικτικούς στόχους για τον περιορισμό της ενεργειακής ένδειας, αναλογιζόμενα όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, τις σχετικές πολιτικές και μέτρα, καθώς και τις πιθανές πηγές χρηματοδότησης: το έργο “ENPOR” συνεισφέρει σε αυτήν την προσπάθεια μέσω της συλλογής δεδομένων, της ανάπτυξης μιας ψηφιακής και διαδραστικής πλατφόρμας για την αναγνώριση και την παρακολούθηση της ενεργειακής ένδειας στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης της ΕΕ (“Energy Poverty Dashboard”), του σχεδιασμού προσαρμοσμένων πολιτικών, και της επαρκώς τεκμηριωμένης εφαρμογής τους μέσω προτύπων και πρωτοκόλλων που θα στοχεύουν στην περαιτέρω εφαρμογή των πολιτικών αυτών σε επίπεδο ΕΕ. Στόχος του έργου, επίσης, είναι η ανάπτυξη ενός κοινού υποστηρικτικού πλαισίου παρακολούθησης και αξιολόγησης που θα διαμορφώνει ορισμούς της ενεργειακής ένδειας προσαρμοσμένους σε εθνικό επίπεδο.

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΥΑΛΩΤΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ ΕΝΟΙΚΙΑΣΗΣ

Το έργο “ENPOR” εστιάζει κυρίως σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά του ιδιωτικού τομέα ενοικίασης, τα οποία αντιμετωπίζουν συχνά ένα συνδυασμό προβλημάτων, όπως διαρκώς χαμηλά εισοδήματα, αυξανόμενες τιμές καυσίμων και ηλεκτρισμού, και κτήρια και οικιακές συσκευές χαμηλής ενεργειακής απόδοσης.

ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ “ENPOR”

  • Βαθύτερη κατανόηση των πολιτικών για την καταπολέμηση της ενεργειακής ένδειας στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης– το έργο “ENPOR” εξετάζει, αξιολογεί και συνθέτει 30 πολιτικές βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης στην ΕΕ, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση των παραγόντων που ενθαρρύνουν ή αποτρέπουν επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας.
  • Παρακολούθηση των διαστάσεων της ενεργειακής ένδειας στον τομέα ιδιωτικής ενοικίασης- η ψηφιακή και διαδραστική πλατφόρμα (“Energy Poverty Dashboard”) του έργου “ENPOR” θα αναδείξει τις γεωγραφίες της ενεργειακής ένδειας στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης της ΕΕ, και θα συμβάλλει στον εντοπισμό, στην αναγνώριση και στην παρακολούθηση των επιπτώσεων των πολιτικών βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, λαμβάνοντας υπόψιν άγνωστες πτυχές της, όπως θέματα φύλου και άλλων κοινωνικών διαστάσεων, ώστε να οριστούν κατάλληλα μέτρα για την αντιμετώπισή της, μέσω συγκεκριμένων πολιτικών.
  • Στήριξη της διαμόρφωσης και της εφαρμογής πολιτικών βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης- το έργο “ENPOR” υποστηρίζει την εφαρμογή 10 πολιτικών και μέτρων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης κατά της ενεργειακής ένδειας στον ιδιωτικό τομέα ενοικίασης σε 7 κράτη-μέλη με σκοπό την αντιμετώπιση αντικρουόμενων κινήτρων και εμποδίων, λαμβάνοντας ως βάση τις προδιαγραφές πρότερων πολιτικών. Επίσης, προβλέπεται η ανάπτυξη μιας δομημένης πλατφόρμας ανταλλαγής γνώσης και κατευθυντήριων γραμμών για τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ (οργανώνοντας εκδηλώσεις για δήμους, ενεργειακούς φορείς και ενεργειακά ευάλωτους ενοικιαστές και τους ιδιοκτήτες των κατοικιών τους).

Οι πολιτικές κατηγοριοποιούνται σε:

  • Επιδοτήσεις για ανακαινίσεις κτηρίων που περιλαμβάνουν αντικατάσταση καυσίμου και εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μικρής κλίμακας.
  • Εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δράσεις.
  • Παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας χαμηλού κόστους.
  • Προγράμματα υποστηρικτικών δράσεων, συμπεριλαμβανομένων κατευθυντήριων γραμμών για την ακριβέστερη αναγνώριση και τον εντοπισμό των περιπτώσεων ενεργειακής ένδειας.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ “REACT”

Οι ομάδες Περιφερειακής Ενεργειακής Δράσης “Regional Energy Action (REACT)” θα δημιουργηθούν με βάση στρατηγικές προσέγγισης των ενδιαφερόμενων μερών, με στόχο τον, από κοινού, σχεδιασμό των πολιτικών του έργου “ENPOR”, την περαιτέρω ανάλυση των ευρημάτων του έργου, την παροχή δεδομένων παρακολούθησης και τη διευκόλυνση της υιοθέτησης των 10 πολιτικών στο πλαίσιο του έργου από νοικοκυριά, ιδιοκτήτες ακινήτων και σχετικούς παράγοντες της αγοράς. Τα μέλη των ομάδων “REACT” προέρχονται από ενδιαφερόμενα μέρη από το σύνολο της αλυσίδας αξίας της αγοράς εξοικονόμησης ενέργειας (από το υπουργείο έως το νοικοκυριό), και μπορούν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του φαινομένου της ενεργειακής ένδειας.